Mimarlık dergisi, 450. sayıya ulaşana dek birçok kez kendi geçmişi ve geleceğini konu alan değerlendirmelere, söyleşilere ve bu söyleşilerin dökümlerine yer vermişti. Onuncu, yirminci, otuzuncu ve diğer on yıllık periyotlarda, 300’üncü, 400’üncü sayılar veya yalnızca anımsamakta yarar görüldüğü diğer zamanlarda retrospektif değerlendirmeler yapılmış, Mimarlık’ın ve mimarlık yayıncılığının geleceğine dair sorular yöneltilmişti. 400 numaralı sayıda yapılmış, son yüz sayıyı değerlendiren kapsamlı dosya çalışmasının ardından hazırladığımız bu 450. sayıda biz de kendimize bir ara dönem karnesi çıkarıyoruz.

Bizi Mimarlık dergisinin başlangıcına götüren Arif Şentek, “Mimarlık Dergisi Ortak Belleğimizdir” başlıklı yazısında, Türk Yüksek Mimarlar Birliği tarafından 1944 – 1953 yıllarında yayımlanan Mimarlık dergisini bugünkü derginin öncülü olarak anıyor; 1963’ten bugüne derginin serüveninde kendisinin de şahit olduğu, derginin İstanbul’dan Ankara’ya geçişi gibi dönüm noktalarını ve önemli olayları aktarıyor. Ardından bakışlarımızı günümüze ve geleceğe çeviriyor: Günümüzün yayıncılık ortamını ele alan Şentek, bu kez “Yazılanlar okunuyor mu?” sorusunu yönelterek dergiye olan ilgiye dair değerlendirmelerde bulunuyor. Derginin 1963’ten bugüne ulaşan nitelikli birikimiyle oluşan arşivinin artık akademik çalışmaları da beslediğine dikkat çekiyor.

“Gündemimiz: Mimarlık Dergisini Geleceğe Hazırlamak” başlıklı yazısıyla Bülend Tuna, Mimarlık dergisinin meslek örgütümüzün yayın organı olma yönüne dikkatleri çekiyor. Birçok farklı konuda mesleğini icra eden meslektaşlarımızın ilgisini çekecek geniş bir yelpazede konumlanan içeriklere yer verildiğinin altını çizen Tuna, Mimarlık dergisinin 300 – 400. sayıları aralığı için hazırlamış olduğu tabloyu paylaşarak bu çeşitliliği ve üzerinde durulan konuların yoğunluklarına ilişkin değerlendirmelerde bulunuyor. Gözlemleri sonucunda ilerleyen sayılarda daha çok üzerinde durulmasını önerdiği konuları da paylaşan Tuna, yazısında, derginin günümüz şartlarında dijital - basılı yayın ikiliğindeki konumu üzerine değerlendirmelerine de yer veriyor. Mimarlık yayıncılığının emek yoğun sürecini vurgulayan Tuna, 63 yıldır yayın hayatını sürdüren dergiye katkı sunan geniş ekibi selamlıyor.

Çiğdem Karabağ ve Neslihan Dostoğlu ise bu dosyaya “Bir Söylem Aracı Olarak Dergi Kapakları: 1963 - 2026 Mimarlık Dergisi” başlıklı historiyografik çalışmalarıyla katkı sunuyorlar. Mimarlık dergisinin 1963’te yayımlanan ilk sayısının kapağından 449. sayının kapağına ulaşan kapsamlı okumada dergi içeriği ve kapak ilişkisini değerlendiriyorlar. Meslek örgütümüzün yayın organı Mimarlık dergisinin diğer kitle iletişim araçları gibi, dolaşıma soktukları görsel temsiller aracılığıyla üretildikleri döneme ilişkin güçlü anlamlar ortaya koyma potansiyeline sahip olduğunu vurgulayan yazarlar, kapak temsillerinin yalnızca görsel bir tasarım unsuru değil, mimarlık söyleminin üretimi, dolaşımı ve eleştirel tartışmalarıyla ilişki kuran bir temsil alanı olması konusunu tartışmaya açıyorlar.

Son tahlilde, derginin editoryal ekibi olarak en son yapılan kapsamlı değerlendirmelerin kaldığı yerden, 400. sayıdan bugüne hazırlanan bölümler, katkı sunanlar ve içerikler üzerinden yaptığımız dizin ve çözümleme çalışmalarına ve diyagramlarına yer veriyoruz. Bu veriler üzerine yaptığımız çıkarımlarla “Mesleği, mimarlık yayıncılığını ve zamanın ruhunu yansıtabildik mi?” sorularını yöneltiyoruz; ülkemizin ve dünyanın yakın geçmişinin gündemiyle mimarlık örgütümüzün yayın organının gündemlerinin kesişimlerini okumayı deniyoruz.

Ne var ki esasında bir kutlama dosyası niteliğindeki bu derleme, 400. sayıdan bugüne geçen yaklaşık dokuz yıllık sürece baktığımızda, günümüz mimarlık ortamını ve toplumu derinden etkileyen krizleri ortaya çıkarıyor. Yine de yaşanan güncel gelişmelerde, toplumsal gündemlerde ve mimarlık meslek alanında karşılaştığımız tüm bu krizlere karşı duruşumuz, umutlu ve dirençli bir çevre kurmaya “mimarlık” aracılığıyla yanıt arayışımızın bir resmi niteliğinde...

Bu ara değerlendirmeyle kutladığımız 450. sayının ardından gelecek nice elli sayıların da meslek örgütümüzün ve meslek ortamımızın nabzını tutmaya, sesini ve renklerini tüm berraklığıyla yansıtmaya devam etmesi umuduyla...

Dosya Editörleri: Ayşen Ciravoğlu, Bengüsu Döngül, Yusuf Turhaner