Deprem bekleyen mega kentte projeler raflarda uygulanmayı bekliyor

Rakamlarla Çalışmalar

İBB, Deprem Risk Yönetimi için 366 milyon 682 bin TL kaynak harcadı. Bilimsel çalışmalar için 4 milyon 369 in 340 TL’lik destek sağlandı. Jeolojik haritalar için 18 milyon TL kaynak aktarıldı. İstanbul’da 135 bin metrekare sondaj yapıldı. İGDAŞ, yeraltında 110 otomatik gaz kesme vanası yerleştirdi.

İstanbul Haber Servisi - Elazığ depreminin ardından gözler 10 yıldır deprem bekleyen İstanbul’a çevrildi. İstanbul’da depremin ne zaman olacağı, hangi büyüklükte olacağı yönünde tartışmalar sürmesine karşın, uzmanların tamamı İstanbul’un depreme hazır olmadığı konusunda hemfikir. Kentteki 1.6 milyonluk bina stokunun depreme dayanıklı hale getirilmesi için kişisel girişimlerin dışında devlet desteğiyle hiçbir sistemli bir çalışma yapılmadı. Kentteki sayıları bine ulaşan eğitim kurumlarının ancak 219’u yıkılıp yeniden yapılırken, 394’ü güçlendirilebildi. Kentteki hastanelerin yüzde 86’sında ise deprem güçlendirmesi için hiçbir çalışma yapılmadı. İstanbul’daki tek sistemli çalışma ise köprü ve viyadüklerin güçlendirilmesi oldu. İstanbul depreminde elektrik, likitgaz, doğalgaz ile ısınma, pişirme araçları nedeniyle 500’den fazla noktada yangın ve patlama olması öngörülüyor. Uzmanlar, deprem planlarını hazırlayıp onları raflarda tutmanın sorunları daha da kronik hale getirdiği uyarısında bulundu. Gölcük merkezli 1999 depreminin ardından geçen 10 yılda İstanbul depremi için deprem master planı, risk analiz raporları, mikrobölgeleme çalışmaları ve çeşitli planlar hazırlandı. Kente deprem teşhisi kondu ancak tedaviye yönelik çalışmalara hiç başlanmadı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin (İBB) pilot bölge ilan ettiği “Zeytinburnu Sümer Mahallesi Deprem Odaklı Kentsel Dönüşüm Projesi”nin temeli ise ancak geçen yıl atılabildi. 1038 apartman dairesi ile 212 işyerini kapsayan kısıtlı projenin ilk etabı ise ancak 2 yıl içinde bitirilebilecek. Mahalledeki büyük risk taşıyan diğer binalarla ilgili ne tür çalışmaların yapıldığı ise açıklanmadı.

Yaşamlarını yitirenlerin sayısını önce 57 ardından 51 olarak açıklayan devletin son rakamı 41

Ölenleri bile sayamadılar

Yurt Haberleri Servisi - Kovancılar Kaymakamı Selçuk Aslan, Elazığ’da meydana gelen depremde 41 kişinin öldüğünü açıkladı. Ölenlerin 20’sinin çocuk olduğu öğrenildi. Depremin ardından ölü sayısı önce 57, ardından 51 olarak duyurulmuştu.

Depremin yaraları sarılmaya çalışılırken ölü sayısıyla ilgili 3 gündür yetkililerin açıkladığı farklı rakamlar kafaları karıştırdı. Pazartesi günü sabaha karşı 04.32’de meydana gelen depremin ardından Elazığ Valisi Muammer Erol ve bölgeye giden Başbakan Yardımcısı Cemil Çiçek ölü sayısını 57 olarak açıkladı. Ancak birkaç saat sonra bölgede bulunan Sağlık Bakanı Recep Akdağ ve Valilik Kriz Merkezi, ölü sayısının 51 olduğunu bildirdi. Kovancılar Kaymakamı Aslan ise dün yaptığı açıklamada ölü sayısının 41 olduğunu belirtti. Aslan, “Ölü sayısındaki karışıklık, ölenlerin nüfustaki kimliklerinin farklı, köyde halk arasındaki bilinen isimlerinin farklı olmasından kaynaklandı. Ölen bazı kişiler bu nedenle 2 kez sayılmış” diye konuştu. Devletin ölü sayısını bile doğru hesaplayamaması tepkilere neden oldu.

Deprem bölgesinde incelemelerde bulunan Türk Kızılayı Genel Başkan Danışmanı Prof. Ahmet Mete Işıkara, Doğu Anadolu fay hattında depremlerin bitmeyeceğini vurgulayarak, “Kuzey Anadolu ve Doğu Anadolu fay zonunun birleştiği yerdeyiz. Hele orada bir de Yedisu fayı var ki rahmetli Aykut Barka ile beraber çalıştığımız dönemde, 1992’de Erzincan depreminde dikkatimi bu faya çekmişti. Bana, ‘Bu fay uzun süredir sessiz. Er veya geç bu fay kırılacak ve tabii bu 7’nin üzerinde olacak’ demişti. 7’nin üzerinde olunca tüm o çevreler burası da dahil depremden etkilenecek. Onun için bu dönüşümü yapmamız lazım” diye konuştu.

Yardım kampanyası başlattı

Elazığ Valisi Erol, yardım kampanyası başlattıklarını belirtti. İsteyenler Ziraat Bankası Elazığ Merkez Şubesi’ndeki TR 020001000186540647935001 TL hesabına, TR 720001000186540647935002 dolar hesabına ve TR 450001000186540647935003 Avro hesabına yardımlarını yatırabilecek.

Korkutan Senaryolar

Kandilli Rasathanesi’nin olası 7.5 büyüklüğündekideprem senaryosuna göre bilançosu: 16 bin çok ağır hasarlı bina, 40 bin ağır hasarlı bina, 400 bin acil barınma ihtiyacı, 22 bin can kaybı, 100 bin yaralı, 40 milyar dolarlık toplam mali kayıp, 250-300 bin işsiz, 140 milyon ton enkaz, 1 milyon kişi için kurtarma operasyonu, 330 bin çadır ihtiyacı.

İMO’nun raporuna göre, olası depremde 150 bine yakın kişi hayatını kaybedecek, 70 bin bina ağır, 200 bin bina orta derecede hasar görecek. Olası depremde kimya, tekstil ve otomotiv sektörleri ağır zarar görecek ve işgücü kaybı 300 bin civarında olacak. Tuzla tersaneleri ve Ambarlı tesisleri ciddi zarar görecek.

Boğaziçi ve Fatih Sultan Mehmet Köprüleri’ndeki güçlendirme çalışmaları ile 1. Çevreyolu üzerindeki 15 köprü ve viyadüğün güçlendirilmesi tamamlandı.

Topbaş’tan İş Yerine Felaket Senaryosu

2004’ten bu yana görevde olan İBB Başkanı Kadir Topbaş ise depremle ilgili somut çalışmalar yerine yurttaşlara felaket senaryolarıyla sesleniyor. “Kentte bir deprem Türkiye’yi çökertir. İstanbul’a özgü deprem dönüşüm yasası çıkartılması için Başbakan’la görüşeceğim” diyen Topbaş, Kentsel Dönüşüm Yasası’nın başarısız olma nedeninin ana muhalefet partisi olduğunu iddia etti.

Topbaş, yerel seçimlere kadar dönüşümün neden yapılamadığı sorularını ise yanıtsız bırakıyor. Topbaş’ın “İstanbul’da 156 bin binanın taraması yapıldı” sözleri ise yaklaşık 1.5 milyon binanın bulunduğu İstanbul’daki çalışmaların yetersizliğini ortaya koyuyor.

“Önlemler için 1 milyar lira harcandı” açıklamasında bulunan Topbaş, çalışmalar hakkında ise şunları söyledi: “Deprem sonrası olabilecek yangınlara karşı, 11 noktaya ve yeraltındaki çelik hatlar üzerinde 93 yere doğalgaz kesme cihazı konuldu. Bununla birlikte 675 adet bölge regülatörüne de otomatik gaz kesme vanası konuldu. 101 helikopter pisti yapıldı. Feribotlar, yüzer hastane olacak. 75 bin kişiye yangın, kurtarma ve ilkyardım eğitimleri verildi. İtfaiye personeli son 5 yılda 292’den 581’e çıkarıldı. Sayısı 9 olan deprem izleme ve kayıt istasyonu 18’e çıkarıldı.”

Tekin: Topbaş’ın hazırladığı çalışma yok

CHP İstanbul İl Başkanı Gürsel Tekin, Topbaş’ın bugüne kadar hazırladığı bilimsel bir çalışmanın olmadığını belirterek “Topbaş, CHP’nin hazırladığı raporlara göre, açıklama yapıyor. İBB Meclisi’ne bu konuyla ilgili bir tek proje sunulmadı” dedi.

1 Milyar Dolar Nereye Harcandı

Prof. Dr. HALUK EYİDOĞAN (İTÜ Jeofizik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi): İstanbul için hazırlanmış 3 adet deprem senaryosu var ve hepsi birbirinden değerli. İstanbul’un 2003’ten beri yol haritaları var, deprem master planları var. Ama yöneticiler dönüp dönüp üçboyutlu gözlüklerini takıp senaryoları izliyor. Planları yapıp sonra onları raflarda tutmak sorunları çözmüyor.

Prof. Dr. GÜLAY ALTAY (Boğaziçi Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi): 10 yılda İstanbul’un mevcut binalarının hepsini güçlendirelim, can kayıplarını tamamen önleyelim, Japonya gibi olalım demek çok zor. Ama hiç olmazsa toptan göçme nedeni ile oluşacak can kaybının önüne çok iyi bir planlama ile geçilebilirdi.

Prof. Dr. NACİ GÖRÜR (İTÜ Maden Fakültesi Öğretim Üyesi): Marmara ciddi bir deprem denizi. İstanbul 10 yıldır yerinde sayıyor. 1999’dan sonra Marmara’nın dibindeki fay sistemi tetiklenmiş durumda. 99 depremleri, fay sistemine 220 yılda birikecek tektonik enerjiyi 55 saniyede yükledi. İstanbul’da 2029’a kadar herhangi bir anda 7’nin üzerinde deprem olacak. Hükümet, AB için 24 saatte yasa çıkardı. Ancak kenti depreme güvenli hale getirmenin önünü tıkayan yasaları 10 yıldır değiştiremedi. 1 milyar 19 milyon lira nereye harcandı?

Okul ve hastaneler riskli

1924’te inşa edilen Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi, deprem ve yangın yönetmeliklerine uygun değil. Çapa İstanbul Tıp Fakültesi’nin hastane yerleşkesinde ise tarihi yarımada ve sit alanı içerisinde bulunmasının yarattığı bürokratik engeller güçlendirmeyi engelliyor.

Depremde 160-200 bin kişinin acil hastane ihtiyacı duyacağının öngörülmesine karşın İstanbul’da 360 yatak kapasiteli tek bir deprem hastanesi bulunuyor. İstanbul’da 2.5 milyon öğrenci, 2 bin 597 okulda öğrenim görüyor. Toplam 394 okulda güçlendirme çalışması yapılmasına karşın 289 okulda yıkım riskine karşın eğitim sürüyor.

Makine Mühendisleri Odası’nca İstanbul’da sanayi tesisleri ve doğalgaz boru hatları, LPG boru hatları, akaryakıt istasyonları, tüpgaz satış bayileri yerleşim alanları ile iç içe bulunuyor. Deprem riskinin kenti patlamaya hazır bomba haline getirdiğine dikkat çekildi.

Afet yönetim merkezi

İstanbul’da 2 büyük afet yönetim merkezi oluşturulmaya çalışılıyor. Yardımların tek bir merkezde toplanabilmesi için Tuzla’da ve Yeşilköy’de lojistik merkez kurulacak.

Fatih ve Küçükçekmece Kentsel Dönüşüm Projeleri kapsamında ise ilçelerdeki zemin durumu incelenerek mikrobölgeleme çalışması yapıldı. Henüz binaların güçlendirilmesi için somut çalışmalar başlamadı. 550 hektarlık, Kartal alt merkez ve Kartal-Pendik kıyı kesimi kentsel dönüşüm projesini ve 248 hektar alanı kapsayan Küçükçekmece-Avcılar iç dış kumsal alanı kentsel tasarım projeleri hayata geçirilmeyi bekliyor.

İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) İstanbul Şubesi’nce hazırlanan “Türkiye’nin Deprem Gerçeği” raporuna göre, İstanbul’daki gecekondu sayısı 200 bini aştı. Konutların yüzde 38’inin inşaat, yüzde 67’sinin ise yapı kullanım ruhsatı bulunmuyor.

Rapora göre herhangi bir mühendislik hizmeti görmeden yapılan binaların oranı yüzde 70. Yapıların yüzde 50’si projesine aykırılık gösterirken yüzde 22’sinin hiçbir projesi bulunmuyor. Binaların yalnızca yüzde 35’inde deprem sigortası bulunuyor.

Konutların yüzde 90’ında kullanılan malzemeler standart dışı iken, binaların yüzde 64’ünde korozyon, yüzde 16’sında yıpranma, yüzde 25’inde zeminden kaynaklı risk var. İstanbul’da güçlendirilen okulların oranı yüzde 8, hastanelerin oranı ise yüzde 1.